Yük sigortası ile taşıyıcı sorumluluk sigortası farkı

Kısa cevap: Yük sigortası, taşınan malın kendisini korur ve genellikle malın sahibi (gönderen ya da alıcı) yaptırır. Taşıyıcı sorumluluk sigortası ise yük senin elindeyken hasar görür ya da kaybolursa, yük sahibine karşı doğan tazminat sorumluluğunu karşılar ve bunu taşıyıcı, yani sen yaptırırsın. Biri malı, diğeri şoförün cebini korur; ikisi birbirinin yerine geçmez.

Sahada bu iki sigorta sık sık karıştırılır. Yük sahibi "Sigortan var mı?" diye sorduğunda neyi kastettiğini bilmek, hem doğru poliçeyi almanı hem de hasar anında kimin ne ödeyeceğini baştan netleştirmeni sağlar. Bu yazıda yük sigortası ile taşıyıcı sorumluluk sigortası farkını, hangisine ne zaman ihtiyaç duyduğunu ve poliçe okurken nelere bakman gerektiğini sade bir dille anlatıyoruz.

Yük sigortası nedir, kimi korur?

Yük sigortası (nakliyat emtia sigortası olarak da geçer), taşınan malın yolculuk sırasında uğrayabileceği zararlara karşı yapılır. Korunan şey maldır; tazminatı da malın sahibi ya da poliçede adı geçen sigortalı alır.

• Kim yaptırır? Çoğunlukla gönderen ya da alıcı. Satış şartlarına göre hangisinin yaptıracağı değişir.
• Neyi korur? Poliçedeki teminatlara göre kaza, devrilme, yangın, hırsızlık gibi risklerde malın değerini.
• Şoföre faydası: Dolaylıdır. Mal sigortalı olsa bile sigorta şirketi, hasarda kusuru olan taşıyıcıya sonradan rücu edebilir, yani ödediği parayı senden isteyebilir.

Bu son madde önemli: "Yük zaten sigortalı" demek, senin hiçbir sorumluluğun kalmadığı anlamına gelmez.

Taşıyıcı sorumluluk sigortası nedir, kimi korur?

Taşıyıcı sorumluluk sigortası, yükü teslim aldığın andan teslim edene kadar senin sorumluluğundaki mala gelen zarar yüzünden yük sahibine ödemek zorunda kalacağın tazminatı karşılar. Korunan şey taşıyıcının mali sorumluluğudur.

• Kim yaptırır? Taşıyıcı: tek araçlı şoför-sahip, nakliye firması ya da lojistik şirketi.
• Neyi korur? Poliçe şartlarına göre, taşıma sırasında yükün hasar görmesi veya kaybolması nedeniyle senden istenen tazminatı.
• Neden önemli? Tek bir ağır hasar, bir aracın aylarca kazandığını silip götürebilir. Bu sigorta o riski senin üzerinden alır.

Bazı yük sahipleri ve lojistik firmaları, yükü vermeden önce taşıyıcıdan bu poliçeyi görmek ister. Yetki belgene göre zorunlu tutulan sigortalar ayrı bir konudur; güncel şartları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı üzerinden kontrol etmeni öneririz. Yetki belgesiyle ilgili genel bilgi için K belgesi nedir yazımıza bakabilirsin.

Yük sigortası ile taşıyıcı sorumluluk sigortası farkı: karşılaştırma tablosu

Konu	Yük sigortası	Taşıyıcı sorumluluk sigortası
Neyi korur?	Taşınan malın kendisini	Taşıyıcının yük sahibine karşı tazminat sorumluluğunu
Kim yaptırır?	Genellikle gönderen veya alıcı	Taşıyıcı (şoför-sahip, nakliye firması)
Tazminatı kim alır?	Malın sahibi / poliçedeki sigortalı	Zarar gören yük sahibi, taşıyıcı adına
Kusur aranır mı?	Teminata giren riskte genelde aranmaz	Taşıyıcının sorumlu olduğu bir zarar olmalı
Ne zaman öne çıkar?	Değerli mal, uzun yol, malın sahibi riski devretmek istiyorsa	Yük sahibi poliçe istiyorsa, sık sefer yapıyorsan
Süre seçeneği	Seferlik veya yıllık	Seferlik veya yıllık

Kısacası en sağlam durum ikisinin birlikte olmasıdır: mal sahibi malını, sen de kendi sorumluluğunu sigortalarsın.

Seferlik mi yıllık mı? Ne zaman hangisi gerekir?

Her iki sigorta da genellikle iki şekilde yapılabilir: tek bir taşıma için seferlik ya da belirli bir süre boyunca tüm seferleri kapsayan yıllık poliçe.

Seferlik poliçe

• Arada bir yük alıyorsan ya da yük sahibi belirli bir sefer için poliçe istiyorsa mantıklıdır.
• Değeri yüksek, alışılmışın dışında bir yük taşıyacaksan o sefere özel teminat almak daha net olur.
• Her sefer için yeniden başvuru yapman gerekir; yükü yüklemeden önce poliçenin başladığından emin ol.

Yıllık poliçe

• Düzenli çalışıyor, haftada birkaç sefer yapıyorsan her seferde uğraşmaktan kurtarır.
• Genellikle sefer başına bir azami tutar ve toplam limit belirlenir. Taşıdığın yükün değeri bu sınırı aşıyorsa o sefer için ek teminat gerekebilir.
• Hangi güzergâhları, hangi yük türlerini kapsadığına mutlaka bak.

Hangisinin sana uygun olduğu sefer sıklığına, taşıdığın yük türüne ve yük sahiplerinin taleplerine bağlıdır. Fiyatlar sigorta şirketine ve yüke göre değiştiği için birkaç teklifi karşılaştırmak en doğrusu.

Hasar olursa süreç nasıl işler?

Hasar anında yapılan ilk işler, tazminatın ödenip ödenmeyeceğini çoğu zaman belirler. Genel olarak şu sırayı izle:

1. Güvenliği sağla. Kaza varsa önce can güvenliği, sonra trafik kuralları. Gerekiyorsa polis veya jandarmaya haber ver.
2. Tutanak ve belge topla. Kaza tespit tutanağı, gerekirse resmi tutanak, irsaliye, fatura ve taşıma belgelerini sakla.
3. Fotoğraf ve video çek. Yükün, kasanın, bağlama ekipmanlarının ve olay yerinin durumunu her açıdan kaydet.
4. Sigortaya ve yük sahibine hemen bildir. Poliçelerde bildirim için süre şartı bulunur; geç bildirim sorun çıkarabilir.
5. Eksperi bekle. Hasarlı malı eksper görmeden imha etme, satma ya da dağıtma.
6. Teslimde not düş. Alıcı hasarlı teslim alıyorsa bunu teslim belgesine yazılı olarak işletin.

Hasar ödemeleri, bekleyen alacaklar ve sigorta masrafları için kayıt tutmak da işini kolaylaştırır. Uygulamadaki Muhasebem bölümünde gelir-gider ve borç-alacak kaydı tutabilirsin; ayrıntılar şoför gelir-gider takibi yazımızda.

Kapsam dışı kalan yükler ve poliçe okurken dikkat

Her yük her poliçeye girmez. Kapsam dışı maddeler sigorta şirketine ve poliçeye göre değişir; bu yüzden yükü almadan önce poliçeyi okuman şart. Örneğin anlaşmalı olduğumuz Bilmer Sigorta'nın yük ve taşıyıcı sigortasında şunlar kapsam dışıdır:

• Kırılma riski yüksek eşyalar
• Dondurulmuş veya taze gıda
• Düzensiz yerleştirilmiş yükler
• Faturasız yükler

Poliçeyi okurken özellikle şu noktalara bak:

• Teminat kapsamı: Hangi riskler dahil, hangileri hariç? Hırsızlık, yükleme-boşaltma sırasındaki hasar ayrıca yazıyor mu?
• Limitler: Sefer başına ve toplamda en fazla ne kadar ödenir? Yükün değeri bu sınırın altında mı?
• Muafiyet: Her hasarda sigortalının kendi ödeyeceği bir pay var mı?
• Güzergâh ve süre: Poliçe hangi bölgeleri ve hangi tarihleri kapsıyor?
• Özel şartlar: Gece park, araç takip sistemi, uygun bağlama gibi koşullar konmuş mu?
• Bildirim süresi: Hasarı kaç gün içinde bildirmen gerekiyor?

Anlamadığın bir madde varsa imzalamadan önce acenteye yazılı olarak sor. Sözlü "kapsıyor" cevabı, hasar anında işe yaramaz.

Uluslararası taşımada durum: CMR

Yurt dışına yük taşıyorsan iş biraz değişir. Uluslararası karayolu taşımalarında taşıyıcının yükten sorumluluğu, Türkiye'nin de taraf olduğu CMR Konvansiyonu çerçevesinde belirlenir ve taşıma CMR belgesiyle yapılır. Bu nedenle uluslararası çalışan taşıyıcılar genellikle CMR sorumluluğunu karşılayan bir taşıyıcı sorumluluk poliçesi yaptırır. Sorumluluk sınırları ve şartlar ayrıntılı bir konu olduğu için uluslararası sefere çıkmadan önce poliçenin CMR kapsamını sigorta şirketinle netleştirmeni öneririz.

Yükler Giderim üyelerine anlaşmalı sigorta teklifi

Bilmer Sigorta ile yaptığımız anlaşma sayesinde tüm Yükler Giderim üyeleri trafik, kasko, seferlik yük ve taşıyıcı sorumluluk sigortası için anlaşmalı teklif alabilir. Ayrıntılar ve başvuru için Bilmer Sigorta anlaşmalı teklif duyurumuza göz at. Diğer anlaşmalı firma avantajları için Premium sayfasına da bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Yük sigortası varsa taşıyıcı sorumluluk sigortasına gerek var mı?

Çoğu durumda evet. Yük sigortası malın sahibini korur; hasarda senin kusurun varsa sigorta şirketi ödediği tutarı senden geri isteyebilir. Taşıyıcı sorumluluk sigortası bu riski senin adına üstlenir.

Taşıyıcı sorumluluk sigortası zorunlu mu?

Bu, yaptığın taşımanın türüne ve sahip olduğun yetki belgesine göre değişir. Zorunlu olmasa bile birçok yük sahibi bu poliçeyi ister. Güncel zorunlulukları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı üzerinden kontrol et.

Seferlik sigorta ne zaman mantıklı?

Arada bir yük taşıyorsan, yük sahibi belirli bir sefer için poliçe istiyorsa ya da değeri yüksek, özel bir yük taşıyacaksan seferlik poliçe uygundur. Düzenli çalışıyorsan yıllık poliçe genellikle daha pratiktir.

Faturasız yük sigortalanır mı?

Genellikle hayır. Malın değerini kanıtlayan fatura olmadan tazminat hesaplanamaz; birçok poliçe, örneğin Bilmer Sigorta'nın yük ve taşıyıcı sigortası, faturasız yükü kapsam dışı tutar. Yükü almadan önce fatura ve irsaliyeyi mutlaka iste.

Hasar olunca ilk ne yapmalıyım?

Önce güvenliği sağla, sonra tutanak tut, fotoğraf çek ve sigorta şirketiyle yük sahibine vakit kaybetmeden haber ver. Eksper incelemesi bitmeden hasarlı malı elden çıkarma.

Doğru sigortayla yola çıkmak, yük kadar senin emeğini de korur. Yük bulmayı kolaylaştırmak, komisyonsuz çalışmak ve anlaşmalı firma avantajlarından yararlanmak için Yükler Giderim'i hemen indir.