Nakliye fiyatı nasıl hesaplanır? Km başı maliyet rehberi

Kısa cevap: Nakliye fiyatı, aracın km başı maliyeti hesaplanıp sefer mesafesiyle çarpılarak, üzerine otoyol-köprü gibi sefere özel giderler, boş dönüş payı ve kâr eklenerek bulunur. Km başı maliyet = (aylık sabit giderler ÷ aylık km) + km başı değişken giderler formülüyle çıkar. Kendi gerçek giderini bilmeden verdiğin fiyat, tahminden öteye geçmez.

Yük sahibi telefonda "kaça götürürsün?" diye sorduğunda çoğu şoför ya piyasada duyduğu rakamı söyler ya da gözü kapalı bir fiyat verir. Bazen iyi tutar, bazen sefer bittiğinde cebe bir şey kalmadığı görülür. Biz bu yazıda nakliye fiyatının nasıl hesaplandığını, km başı maliyetin hangi kalemlerden oluştuğunu ve bunu kendi aracın için adım adım nasıl çıkaracağını anlatıyoruz.

Nakliye fiyatı hesaplarken önce gideri ikiye ayır

Doğru fiyatın temeli, giderleri sabit ve değişken olarak ayırmaktır. Bu ayrım önemlidir, çünkü sabit giderler araç çalışsa da çalışmasa da ödenir; değişken giderler ise yaptığın kilometreyle birlikte artar.

Sabit giderler

• Sigorta: Trafik sigortası, kasko ve varsa taşıyıcı sorumluluk sigortası. Yıllık tutarı 12'ye bölüp aylığa çevir.
• Amortisman: Aracın her yıl değer kaybetmesi. Aracı yenilemek için kenara koyman gereken pay olarak düşün. Kredi taksidin varsa onu da bu başlıkta değerlendirebilirsin.
• Şoför gideri: Kendin kullanıyorsan kendine yazdığın maaş, şoför çalıştırıyorsan maaş ve yasal giderler. "Ben zaten kendi aracımdayım" deyip bunu sıfır saymak en sık yapılan hatadır.
• Vergi, belge ve harçlar: Motorlu taşıtlar vergisi, belge yenileme, muayene gibi yıllık ödemelerin aylık payı.
• Diğer: Muhasebeci, telefon, otopark, araç takip gibi düzenli ödemeler.

Değişken giderler

• Yakıt: En büyük kalemdir. 100 km'de yaktığın litreyi ve ödediğin litre fiyatını bilmen gerekir.
• Lastik: Bir takım lastiğin fiyatını, o takımla gidebildiğin toplam km'ye böl.
• Bakım ve onarım: Yağ, filtre, fren, periyodik bakım ve beklenmedik arızalar. Geçmiş bir yılın toplamını o yıl yapılan km'ye bölersen gerçekçi bir km başı rakam bulursun.
• AdBlue ve sarf malzemeler: Aracına göre küçük ama düzenli bir kalem.
• Otoyol ve köprü ücretleri: Km başına değil, sefere göre değişir. Bu yüzden km maliyetine katma, her sefer için ayrıca ekle.
• Yol giderleri: Yemek, konaklama, yükleme-boşaltma sırasında çıkan ufak masraflar.

Km başı maliyet formülü

Gideri ayırdıktan sonra formül basit:

1. Aylık sabit giderlerin toplamını bul.
2. Aylık ortalama km'ni bul. Son birkaç ayın ortalamasını al; tek bir iyi ayı esas alma.
3. Sabit gider ÷ aylık km = km başı sabit maliyet.
4. Değişken giderleri km başına çevir ve topla.
5. İkisini topla: km başı toplam maliyet.

Burada dikkat etmen gereken bir nokta var: Aylık km düştükçe km başı sabit maliyet artar. Yani az çalıştığın bir ayda her kilometre sana daha pahalıya gelir. Yük bekleyerek geçen günler bu yüzden doğrudan fiyatına yansır.

Adım adım örnek hesap tablosu

Aşağıdaki rakamlar tamamen örnektir. Hesabın mantığını göstermek için yuvarlak değerler seçtik; güncel piyasa fiyatı değildir. Sen kendi faturalarındaki, fişlerindeki gerçek rakamları koymalısın. Örnek araç ayda 10.000 km yapıyor.

Kalem	Örnek aylık / birim değer	Km başı (örnek)
Sigorta, vergi, belge payı	15.000 TL / ay	1,50 TL
Amortisman veya kredi payı	40.000 TL / ay	4,00 TL
Şoför gideri	60.000 TL / ay	6,00 TL
Diğer sabit giderler	5.000 TL / ay	0,50 TL
Sabit toplam	120.000 TL / ay	12,00 TL
Yakıt	100 km'de 30 litre, litresi 50 TL	15,00 TL
Lastik	Takım başı maliyet ÷ ömür km	1,50 TL
Bakım ve onarım	Yıllık toplam ÷ yıllık km	2,00 TL
Değişken toplam	—	18,50 TL
Km başı toplam maliyet	—	30,50 TL

Şimdi bu örnek araçla 800 km'lik bir sefer düşünelim:

1. Mesafe maliyeti: 800 km × 30,50 TL = 24.400 TL
2. Sefere özel giderler: Otoyol ve köprü için örnek 2.000 TL ekleyelim. Toplam 26.400 TL.
3. Boş dönüş payı: Dönüşte yük bulamama ihtimalin varsa dönüş yolunun maliyetinin bir kısmını bu sefere yüklemen gerekir (aşağıda anlatıyoruz).
4. Kâr: Bu noktaya kadar bulduğun rakam sadece "zarar etmeme" sınırıdır. Kendi hedeflediğin kârı bunun üzerine ekle.

Örnekte 26.400 TL'nin altına verdiğin her fiyat, gideri bile karşılamıyor demektir. Bu sınırı bilmek, pazarlıkta nereye kadar inebileceğini de gösterir.

Boş dönüş payını hesaba kat

Gidişte yüklü, dönüşte boş giden bir araç için dönüş yolunun yakıtı, lastiği ve zamanı da gerçek bir maliyettir. Bunu fiyata yansıtmanın iki yolu var:

• Sefer bazında: Dönüş yükü bulma ihtimalin düşük bir bölgeye gidiyorsan, boş dönüş km'sinin maliyetinin bir kısmını gidiş fiyatına ekle.
• Genel oran olarak: Son aylarda toplam km'nin ne kadarını boş yaptığını hesapla. Km başı maliyetini yüklü km oranına bölersen, yüklü kilometre başına gerçek maliyetini bulursun. Örneğin km'nin beşte biri boş geçiyorsa, 30,50 TL ÷ 0,8 ≈ 38 TL; yani her yüklü km'nin sana gerçek maliyeti bu olur.

Boş dönüş payını düşürmenin en etkili yolu tabii ki dönüş yükü bulmak. Bunun için boş dönmemek için dönüş yükü nasıl bulunur yazımıza göz atabilirsin. Yükler Giderim'de favori rotanı kaydedip varış ilinden çıkan ilanlara önceden bakarsan, dönüş yükünü yola çıkmadan planlayabilirsin.

Fiyat verirken pazarlık ipuçları

Hesabı bildiğinde pazarlık da kolaylaşır. Telefonda fiyat verirken şunlara dikkat et:

• Alt sınırını önceden bil. Zarar etmeme rakamını kafanda tut; pazarlıkta bunun altına inme.
• Yükün detayını sor. Tonaj, hacim, yükleme ve boşaltma yeri, bekleme süresi, kaç noktada indirileceği fiyatı doğrudan etkiler. Detay netleşmeden kesin fiyat verme.
• Bekleme ve ara durakları konuş. Yüklemede veya boşaltmada uzun bekleme, ek boşaltma noktası gibi durumlar varsa bunları baştan fiyata kat ya da ayrıca konuş.
• Varış bölgesini düşün. Dönüş yükü kolay bulunan bir yere gidiyorsan biraz esneyebilirsin; zor bir bölgeyse boş dönüş payından vazgeçme.
• Ödeme şartını netleştir. Peşin mi, teslimde mi, vadeli mi? Vadeli ödemede paranın gecikmesi de bir maliyettir.
• Anlaşmayı yazılı teyit et. Fiyatı, tarihi ve ödeme şeklini bir mesajla teyit etmek sonradan çıkacak tartışmayı önler.

Yükler Giderim'de komisyon yok; yük sahibini uygulamadan doğrudan arayıp pazarlığı kendin yaparsın. Aradaki aracı payı olmadığı için hesapladığın fiyat doğrudan senin elinde kalır.

Gerçek gideri Muhasebem ile takip et

Yukarıdaki formül, içine koyduğun rakamlar kadar doğrudur. Yakıtı, lastiği, bakımı tahminle yazarsan çıkan km maliyeti de tahmin olur. Bu yüzden gideri düzenli kaydetmek şart.

Yükler Giderim'in içindeki Muhasebem bölümünde gelirini, giderini, borç ve alacağını kaydedebilirsin. Her yakıt alımını, bakımı, otoyol ödemesini girdiğinde birkaç ay sonra elinde gerçek rakamlar olur ve km başı maliyetini bunlarla hesaplarsın. Premium üyelikte fiş ve fatura fotoğrafını da kayda ekleyebilirsin. Gelir-gider takibini nasıl düzenleyeceğini şoför gelir-gider takibi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Gider tarafında yakıt en büyük kalem olduğu için oradaki küçük iyileştirmeler bile km maliyetini aşağı çeker. Bunun için tır ve kamyonda yakıt tasarrufu yazımıza da bakabilirsin.

Sık sorulan sorular

Km başı nakliye fiyatı nasıl hesaplanır?

Önce aylık sabit giderlerini aylık km'ne bölerek km başı sabit maliyeti bulursun. Buna yakıt, lastik, bakım gibi km başı değişken giderleri eklersin. Çıkan km maliyetini sefer mesafesiyle çarpıp otoyol ücretleri, boş dönüş payı ve kârını eklediğinde nakliye fiyatına ulaşırsın.

Otoyol ve köprü ücretleri km maliyetine dahil edilmeli mi?

Hayır, ayrı tutman daha doğru olur. Bu ücretler güzergâha göre çok değiştiği için km başı ortalamaya katarsan bazı seferlerde fazla, bazılarında eksik fiyat verirsin. Her sefer için güzergâhtaki ücretleri ayrıca hesaplayıp fiyata ekle.

Kendi aracımı kullanıyorsam şoför giderini hesaba katmalı mıyım?

Evet. Direksiyonda geçirdiğin zamanın da bir karşılığı olmalı. Kendine bir maaş belirleyip sabit gider olarak yazmazsan, kâr sandığın para aslında senin emeğinin karşılığı olur ve araç gerçekte zarar ediyor olabilir.

Boş dönüş fiyata nasıl yansıtılır?

Dönüşte yük bulma ihtimalin düşükse dönüş yolunun maliyetinin bir kısmını gidiş fiyatına eklersin. Genel bir yöntem olarak km başı maliyetini yüklü km oranına bölüp yüklü kilometre başına gerçek maliyetini de bulabilirsin. En iyisi, dönüş yükünü önceden bulup bu payı küçültmektir.

Örnek tablodaki rakamları kendi fiyatım için kullanabilir miyim?

Kullanmamalısın; tablodaki değerler yalnızca hesabın mantığını göstermek için seçilmiş yuvarlak örneklerdir. Yakıt fiyatı, sigorta, bakım ve araç değeri sürekli değişir ve her araçta farklıdır. Kendi fiş ve faturalarındaki gerçek rakamları kullan.

Fiyatını hesapladıysan sıra o fiyata uygun yükü bulmakta. Yükler Giderim'de rotana göre ilanları filtrele, yük sahibini doğrudan ara, giderini de Muhasebem'de tut. Uygulamayı buradan indirip hemen başlayabilirsin.